Gemeente Almere wil op Almere Pampus een nieuwe woonwijk realiseren. Maar: hoe plan je nieuwe wijken en voorzieningen in een gebied waarvan de ondergrond nauwelijks in detail bekend is? Bodemsturing binnen de ruimtelijke transitie is voor gemeente Almere niet vreemd. ‘Er was echter simpelweg te weinig detailkennis van deze bodem. Oude kaarten, versnipperde onderzoeken en grofmazige data waren geen basis voor een toekomstbestendig stedenbouwkundig plan,’ vertelt John Kohschulte Brokhaus, adviseur Geodata/coördinator BRO bij gemeente Almere. Tegelijkertijd groeit de druk om woningbouw, groen en klimaatopgaven slim te combineren. ‘Daarmee ontstond de vraag naar actuelere en fijnmazigere bodeminformatie.’
Nieuwe scenario’s
Dus werd er begin 2024 een grootschalig integraal veldonderzoek gestart op Almere Pampus. Het doel? Meer weten over de draagkracht en eigenschappen van de bodem, zodat ruimtelijke plannen beter aansluiten bij de werkelijkheid. Waar kun je het beste woningen bouwen – en is de bodem geschikt voor gestapelde bouw of juist voor grondgebonden huizen? Welke kansen liggen er voor duurzame energie uit de ondergrond? En hoe kan natuurontwikkeling samengaan met woningbouw en klimaatadaptatie? Door nieuwe metingen en monsters te verzamelen, kunnen er scenario’s gemaakt worden waarin wonen, groen en duurzaamheid elkaar versterken.
De nieuwe planologie
In 2023 maakte TNO in opdracht van het ministerie van BZK versneld een 3D-ondergrondmodel voor Almere (de standaard ‘Geotop’). Waardevol, maar nog te grof: elke 100 bij 100 meter zat vol met onzekerheden, omdat info uit de tijd van de inpoldering gebruikt werd. Het veldonderzoek van 2024 bracht daar verandering in. Het resultaat: een vier keer zo hoge resolutie (van 100×100 meter naar 50×50 meter), waardoor veel preciezer zichtbaar wordt hoe stevig de bodem is, waar risico’s liggen en welke plekken geschikt zijn voor toekomstige ontwikkeling. De nieuwe planologie dus, waarbij de ondergrond een hele hoop nieuwe informatie geeft.
Potentie van de bodem
Voor John betekent het onderzoek meer dan cijfers en kaarten. ‘We maken inzichtelijk hoeveel variatie en potentie de bodem heeft. Stedenbouw kunnen we niet langer alleen bovengronds bedenken. De ondergrond hoort bij de basis van ieder plan.’
Zijn toekomstdroom? Dat bodemkennis standaard het vertrekpunt wordt bij ruimtelijke ordening. ‘Als we de bodem en haar potenties echt serieus nemen, kunnen we energieneutraal en natuurinclusief bouwen aan een klimaat-robuuste stad die ook over vijftig jaar nog stevig staat.
Meer informatie
De resultaten van het veldonderzoek uit 2024 zijn hier terug te vinden. Het onderzoek is uitgevoerd door EARTH Integrated Archaeology in samenwerking met de ABO Group.
